Engineer ตอน Design System มีวิธีคิดอย่างไร?

ทางที่ 1: สร้างบ้านหลังเล็กก่อน แล้วค่อยเติม

วิธีนี้เริ่มจากสิ่งที่ต้องการจริงวันนี้ข้อเดียว แล้วเติมความต้องการใหม่เข้าไปทีละเรื่อง ที่เกิดขึ้น ดูว่าบ้านเปลี่ยนไปอย่างไรในแต่ละเหตุการณ์

ข้อดีของทางนี้ชัดเจน คือได้บ้านเร็ว ใช้เงินน้อยในวันแรก และไม่ต้องเดาอะไรเลย ปัญหาอยู่ที่เหตุการณ์ถัดไป ตู้เย็นที่ใหญ่กว่าประตู ชั้นสองบนฐานรากเดิม ทุกครั้งที่ต่อเติม เรากำลังสร้างบนสิ่งที่ไม่ได้ถูกออกแบบมารองรับมัน ต้นทุนไม่ได้หายไป มันแค่ถูกเลื่อนไปจ่ายทีหลัง พร้อมดอกเบี้ย

ทางที่ 2: เอาการใช้งานทั้งหมดมาตั้งต้น แล้วค่อยออกแบบ

อีกวิธีคือกลับลำดับ ก่อนวางอิฐก้อนแรก ลิสต์ทุกอย่างที่บ้านนี้อาจต้องรองรับให้ครบ แล้วออกแบบให้ทั้งหมดอยู่ร่วมกันได้ตั้งแต่แรก

สุดท้ายเราได้ตึกใหญ่ที่แบ่งห้องชัดเจน มีสวน มีเสาเข็มที่แข็งแรง และเมื่อเหตุการณ์เดิมมาถึง ตู้เย็นใหญ่ ชั้นเพิ่ม ทุกอย่างเข้าที่ได้โดยไม่ต้องทุบ แต่ราคาที่จ่ายก็จริงเช่นกัน คือกว่าจะได้อยู่ต้องรอนานกว่า จ่ายหนักกว่าตั้งแต่วันแรก และถ้าบางเรื่องที่วางแผนไว้ไม่เคยเกิดขึ้น เราก็จ่ายค่าเตรียมพร้อมไปฟรี ๆ

แล้ว over engineering คืออะไร?

พูดง่าย ๆ คือ “ทำเกินกว่าที่จำเป็น” เหมือนสร้างบ้านหลังเล็กหลังเดียว แต่ลงเสาเข็มที่แข็งแรงพอสำหรับตึกสิบชั้น ใครเห็นก็บอกว่าเปลืองเกินไป ในโลกซอฟต์แวร์ เราได้ยินคำนี้บ่อยมาก ใช้ตำหนิทั้งแผนที่ใหญ่เกินตัว และระบบที่ซับซ้อนกว่าที่งานต้องการ

แต่มีเรื่องหนึ่งที่คนมักไม่พูดกัน คือ คำว่า “เกิน” ตัดสินได้ก็ต่อเมื่อรู้อนาคต และข้อนี้วิศวกรเองก็ไม่รู้ ลองดูเรื่องเดิมอีกรอบ ด้วยคำถามเดียวคือ ถ้าวันหนึ่งเจ้าของบ้านอยากได้บ่อน้ำล่ะ

ถ้าบ่อน้ำไม่เคยเกิดขึ้น เสาเข็มใหญ่ก็คือ over engineering เต็มตัว แต่ถ้ามันเกิดขึ้น เสาเข็มเล็กคือการประหยัดที่พลาด ตัดสินใจเหมือนกันทุกอย่าง ต่างกันที่ผลของอนาคตที่ไม่มีใครเห็น มันมีสองทางที่พลาดได้

ตรงนี้คือความจริงที่ไม่ค่อยมีใครยอมรับ ตอนตัดสินใจ วิศวกรไม่ได้รู้ว่าอันไหนเกิน อันไหนพอดี รู้แค่ว่าตอนนี้ข้อมูลมีเท่าไร และเดาอนาคตได้ดีแค่ไหน คำว่า over engineering จึงมักถูกพูดหลังเรื่องจบ เมื่อเรารู้แล้วว่าอนาคตเป็นอย่างไร

สรุปสั้น ๆ

• ทั้งสองทางไม่มีทางไหนถูกตลอด

  ทีละหลังเร็วและถูกในวันแรก วางแผนก่อนมั่นคงกว่าในวันที่ต้องโต แต่ละทางซื้อสิ่งหนึ่งโดยแลกกับอีกสิ่งหนึ่ง

• ส่วนที่แก้ยาก ควรคิดนานกว่าส่วนที่แก้ง่าย

  เสาเข็มกับสีผนังไม่เหมือนกัน สีทาใหม่ได้ทุกเมื่อ แต่ฐานรากแก้ทีหลังแทบไม่ได้ วิศวกรมักใช้เวลากับส่วนแรกมากกว่า

• การเดาอนาคตเป็นส่วนหนึ่งของงาน

  เราเดาผิดได้ และจะผิดบ้างแน่นอน เป้าหมายจึงไม่ใช่การเดาให้ถูกทุกครั้ง แต่คือไม่เดาผิดแบบที่แก้ไม่ได้

สิ่งที่ Engineer อยากรู้ก่อนออกแบบ

ที่จริงทั้งหมดนี้คือเหตุผลที่วิศวกรมักถามกลับว่า “จะเอาไปใช้ทำอะไร” ก่อนตอบว่า “ทำได้” เพราะยิ่งรู้คำตอบของคำถามเหล่านี้มาก การเดาอนาคตยิ่งแม่นขึ้น และโอกาสลงเสาเข็มผิดขนาดก็ยิ่งน้อยลง